TNTL 117/1

Jaap Tigelaar

Een paard uit de duizend : het Ros Beiaard in woord en beeld / Aimé Stroobants en Irene Spijker – Dendermonde : A. De Cuyper-Robberecht m.m.v. Rotary Dendermonde, 2000 - 240p. : ill. ; 27 cm.

ISBN onbekend. Prijs: BEF 1700 (Te bestellen bij Rotary Club Dendermonde, Gaston Hageman, Ridderstraat 41, B-9200 Dendermonde)

In het Vlaamse Dendermonde wordt eens in de tien jaar een reusachtig paard van stal gehaald om in een feestelijke ommegang te worden rondgedragen, terwijl het wordt bereden door vier broers uit één Dendermonds gezin. Het verhaal over het ros Beiaard en de vier Heemskinderen, want om hen gaat het natuurlijk, is vooral in Dendermonde en omstreken nog steeds populair, en dat is met name te danken aan de lokale opvatting dat Aymon, vader van de Heemskinderen, heer van Dordona (Dendermonde) zou zijn geweest. Ook zou het trouwe paard van Renout niet in de Maas, maar in de samenloop van de Dender en de Schelde zijn droevige verdrinkingsdood hebben gevonden. De nog steeds springlevende aandacht in Dendermonde en omgeving voor het middeleeuwse paard is merkbaar aanwezig in een bijzonder rijk geïllustreerd boek, dat door Aimé Stroobants en Irene Spijker werd samengesteld ter gelegenheid van de ommegang in mei van het jaar 2000.

Het openingshoofdstuk van Spijker geeft een overzicht van de ontwikkeling en de verspreiding van de verhaalstof van de Heemskinderen vanaf de dertiende tot de twintigste eeuw. Spijker laat zien hoe het verhaal in verschillende gedaanten de eeuwen door populair is gebleven; in de Nederlanden nam men kennis van het verhaal door de prozaroman Die historie vanden vier Heemskinderen (in het zuiden in een gekuiste versie), die talloze malen werd herdrukt en bron is geweest voor bewerkingen. De volgende twee hoofdstukken zijn van de hand van Stroobants; in het eerste schetst hij de geschiedenis van de Dendermondse ommegang (vanaf de veertiende eeuw), waarin Beiaard een steeds prominentere rol kreeg toebedeeld. Vervolgens inventariseert Stroobants de aanwezigheid van Beiaard in ommegangen en optochten in de Nederlanden: in alfabetische volgorde komen de steden aan bod waar Beiaard eens werd (of nog steeds wordt) rondgedragen. Dat het zwaartepunt van de ‘Beiaardcultus’ onmiskenbaar in het zuiden valt, zal weinig verbazen. Een fotoverslag van de Dendermondse ommegang in 1990 vormt de overgang naar het laatste hoofdstuk (van beide auteurs), ‘Het ros Beiaard in beeld’, dat een indruk geeft van het voortbestaan van Beiaard in de beeldende kunst, in de ruime zin van het woord: van miniaturen en houtsneden tot aan reclamedrukwerk en van gevelstenen tot aan koeken en chocolaatjes. Het boek gaat vergezeld van een cd-rom, waarmee men de tekst en het vele beeldmateriaal ook op beeldscherm kan doorzoeken en bekijken. Tot de volgende ommegang in 2010 heeft de Beiaardliefhebber genoeg moois te beleven.

| MNL Homepage | TNTL |