TNTL 117/4

Jaap Tigelaar

Het handschrift-Borgloon : hs. Amsterdam, Universiteitsbibliotheek (UvA), I A 24, l, m, n / diplomatische ed. bez. door Jos Biemans ... [et al.]. - Hilversum : Verloren, 2000. - 286 p. : ill. ; 25 cm. - (Middeleeuwse verzamelhandschriften uit de Nederlanden, ISSN 0929-9866 ; 5)

ISBN 90-6550-030-8 geb. Prijs: f 59,90

In maart 2001 bracht de reeks Middeleeuwse Verzamelhandschriften uit de Nederlanden haar jongste deel uit. Het betreft een editie van het handschrift-Borgloon, vroeger bekend als het Loonse handschrift, dat in de Amsterdamse Universiteitsbibliotheek wordt bewaard (I A 24 l,m,n). Hoewel dit handschrift volgens de editeurs een dwerg is in de MVN-reeks temidden van ‘reuzen als het Comburgse handschrift en het handschrift-Van Hulthem’ was de inhoud ervan dringend toe aan een integrale editie, vooral met het oog op de conservering van het materiaal. Handschrift-Borgloon is deerlijk verwond: het bestaat uit broze fragmenten van drie gehavende fascikels die aan het einde van de vijftiende eeuw samen een verzamelhandschrift hebben gevormd. De fragmenten zijn in de zestiende eeuw op elkaar geplakt om als omslag van een register te dienen. Voor het eerst heeft de MVN-reeks zich dus aan een fragmentarisch overgeleverd handschrift gewaagd. Met deze editie die de onderzoeker in staat stelt buiten het tere materiaal om kennis te nemen van het handschrift, en een voorafgaande conserverende behandeling is handschrift-Borgloon gered van verdere teloorgang. De uitgave mag daarom om meer dan één reden welkom worden geheten.

De inleiding tot de editie bevat behalve een geschiedenis van het onderzoek een nauwgezette reconstructie van de codex, waarbij de editeurs tot een andere volgorde van de fragmenten komen dan tot nu toe werd aangenomen. Het (waarschijnlijk) eerste fascikel bevatte de roman Jonathas ende Rosafiere; het tweede fascikel had als voornaamste inhoud het middengedeelte van het Roelantslied (de Roncevaux-episode), de overgebleven ruimte werd gevuld met korte teksten. De inhoud van het derde fascikel bestond een aantal gedichten, liederen en spotpreken. Al met al een heterogene verzameling Middelnederlandse teksten, die aan het einde van de vijftiende eeuw in fasen werd opgeschreven door één kopiist (‘beslist geen beroepskopiist’), die waarschijnlijk ook de bezitter en gebruiker van het handschrift is geweest. Vanwege het voddige uiterlijk van het handschrift is in het verleden wel gedacht dat handschrift-Borgloon een repertoire-handschrift was van een beroepsverteller/zanger, maar de editeurs maken korte metten met deze hypothese: het handschrift is in hun ogen een persoonlijk document voor eigen gebruik en weerspiegelt de interesse van een onbekende Limburger uit de late vijftiende eeuw.

De editie is naar gewoonte diplomatisch; de gehanteerde principes wijken hier en daar licht af van de Richtlijnen van de reeks (hoewel de editeurs wel verder hadden willen gaan). Opmerkelijk is dat de ontbrekende tekstgedeelten van Jonathas ende Rosafiere en het Roelantslied worden samengevat: een zeer welkome handreiking aan de lezer, maar het doet vreemd aan in de onvermurwbaar strenge editiepraktijk van de reeks.

Naast de nuttige concordanties en registers bevat het boek een volledige zwart-wit facsimile van het handschrift. Daarmee is Het handschrift-Borgloon de derde op rij in de MVN-reeks waarvan de editie vergezeld gaat van een facsimile-uitgave, en dat mag best een goede gewoonte worden. Hoewel men zou kunnen beweren dat een diplomatische én een facsimile-editie in feite dubbelop is (althans voor specialisten), geldt hier dat het besluit tot reproductie van de fragiele fragmenten met het merkwaardige schrijfgedrag van de gelegenheidskopiist goed is te verdedigen.

| MNL Homepage | TNTL |